Doorzoek de collecties

U kunt hier zoeken in onze collecties archieven, boeken en tijdschriften en beeldmateriaal.
Meer informatie over:
- zoeken naar beeldmateriaal
- zoeken naar archieven
- zoeken naar boeken en tijdschriften

Uw zoekacties: N.V. Waalsteenfabriek 'Windesheim' te Windesheim
x0846 N.V. Waalsteenfabriek 'Windesheim' te Windesheim
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

0846 N.V. Waalsteenfabriek 'Windesheim' te Windesheim
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
Zoektips!

Wildcards kunnen het zoeken vergemakkelijken:

  • Een ? (vraagteken) vervangt een letter
  • Een * (sterretje) vervangt een aantal letters
  • Door een $ (dollarteken) voor een zoekterm te zetten, zoekt u naar woorden die op elkaar lijken.

Meer zoektips vindt u hier.

 
 
Inleiding
1. Geschiedenis van het bedrijf
sluiten
0846 N.V. Waalsteenfabriek 'Windesheim' te Windesheim
Inleiding
1. Geschiedenis van het bedrijf
Langs de IJssel verrezen in de loop der tijden verschillende steenfabrieken, onder andere in Harculo, Hattem, Herxen, Spoolde en ook Windesheim. Wanneer in de buurt van dit laatste dorp de steenfabricage op gang is gekomen, is niet met zekerheid te zeggen. Misschien zijn de 350.000 stenen die prior Johannes Vos van Heusden begin vijftiende eeuw voor de uitbreiding van het klooster Windesheim verzamelde in de omgeving van Windesheim gebakken. In ieder geval was er in de tweede helft van de negentiende eeuw al een voorloper van de in 1902 gestichte firma NV. Waalsteenfabriek in Windesheim werkzaam.
De steenfabriek van Gerrit Dwars te Windesheim wordt al in 1853 genoemd. De fabriek had één oven. Er werkten 45 à 50 mannen, vrouwen en kinderen *  . Na het overlijden van Gerrit Dwars in 1882 werden bij boedelscheiding de steenfabrieken te Oldeneel én Windesheim toebedeeld aan Frans Rudolf Dwars *  . Deze verhuurde de steenfabriek te Windesheim voor een jaarlijkse pacht van 1250 gulden aan de steenfabrikant Evert Beek. Beek was afkomsitg uit Wageningen en had zich in juli 1881 in Zwollerkerspel gevestigd. Hij woonde gedurende een aantal maanden bij de steenbakkersbaas Gerrit schuurhuis te Oldeneel. In september 1881 vestigde hij zich in de Voorstraat te Zwolle. Hij vertrok in 1893 weer naar Wageningen.
In 1887 liet Frans Rudolf Dwars zijn bezittingen in Zwollerkerspel, bestaande uit twee steenfabrieken, huizen, arbeiderswoningen en wei- en hooilanden veilen. Via een stroman kwam de steenfabriek te Windesheim voor 52.000 gulden in het bezit van de firma Beek en Van Voorthuijsen *  . Wanneer Beek zich met Johannes van Voorthuizen heeft geassocieeerd, is niet bekend. De uit Leerdam afkomstige Van Voorthuijsen vestigde zich in augustus 1881 in de Diezerstraat te Zwolle. Hij vertrok in 1913 naar Utrecht.
Door het vertrek van Beek naar Wageningen had Van Voorthuijsen al sinds 1893 de feitelijke leiding in de fabriek op zich genomen. Aan hun zakelijke samenwerking kwam in mei 1902 een einde door de verkoop van de steenfabriek. Voor een bedrag van 47.000 gulden ging het bedrijf naar W.C. van Reede, die als gemachtigde van Van Voorthuijsen optrad. Van Voorthuijsen was nu volledig eigenaar van de steenfabriek geworden. Op 24 december 1902 bracht Van Voorthuijsen de steenfabriek met bijbehorende gebouwen en landerijen onder in een NV, waarin hij tevens voor 25 aandelen deelnam. Ten overstaan van notaris G.P. Vroom verklaarde Van Voorthuijsen, als mondeling gemachtigde van E. Beek, J.S. van Deventer, mr. J.A.F. Baron de Vos van Steenwijk van Essen, D.J. van Wijk, J.C. Gaerthé, J. van Hasselt, mej. D.A.M. van Wijk, J.J. Tijl, P.H. Jordens en H. Plomp, over te willen gaan tot de oprichting van de NV. Waalsteenfabriek "Windesheim".
Het doel van de NV was het fabriceren, verkopen en handeldrijven in stenen. Het maatschappelijk kapitaal bedroeg 120.000 gulden, verdeeld in 120 doorlopend genummerde aandelen aan toonder. De aandelen konden eveneens worden gesplitst. De vennootschap werd aangegaan voor vijftig jaar. Het bestuur zou worden opgedragen aan een door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders te benoemen directeur, onder toezicht van een uit vijf man bestaande Raad van Commissarissen. Voor het aankopen, huren of verkopen van onroerende goederen en het aanschaffen van machines en werktuigen was een schriftelijke machtiging van de commissarissen vereist. Aan hen was tevens het algemeen toezicht en de controle op het beheer en de administratie van de vennootschap opgedragen *  . Van Voorthuijsen werd tot eerste directeur benoemd.
Vanwege financiële malversaties werd Van Voorthuijsen in 1913 gedwongen de leiding van het bedrijf over te dragen aan zijn schoonzoon Hendrik Anthonie Quirijns. Quirijns leidde het bedrijf tot zijn dood in 1938. Gedurende het directeurschap van Quirijns namen het bedrijfsresultaat en het rendement voor de aandeelhouders steeds toe. De groeiende behoefte aan stenen - vooral na de Eerste Wereldoorlog -leidde tot gunstige resultaten. Het bedrijf kon zo vóór 1940 grote reserves kweken en gelden beleggen. Daardoor kon men in 1926 de fabriek herbouwen. Als gevolg van extreem hoge waterstand in de IJssel braken in dat jaar de dijken door. In de vloedgolf gingen zowel de stenen in de ovens als de halfprodukten, de opgeslagen grondstoffen, de industriële inventaris en gebouwen verloren. Tijdens de herbouw van de fabriek werden de vier bestaande veldovens - elk goed voor een jaarproduktie van 1,2 miljoen stenen - vervangen door een vlamoven met droogrekken en drooghutten, waardoor de produktie aanzienlijk kon worden verhoogd *  . Daarnaast kon in de jaren 1935-1937 de vlamovensteenfabriek "De Havikkerwaard" (voorheen van de firma Geerlings en Kroese) in De Steeg (gem. Rheden) worden aangekocht. Tijdens een ovenbrand in april 1959 liep deze fabriek zware schade op. De herbouwkosten bedroegen ruim 98.000 gulden. In 1964 werd deze fabriek verkocht aan de NV. Vlamovensteenfabrieken Timmermans en Zoon te Elst *  .
Na het overlijden van Hendrik Anthonie Quirijns kwam de leiding van de fabriek te Windesheim in 1939 in handen van zijn zoon Willem Quirijns. Na de Tweede Wereldoorlog werd "Windesheim" van een seizoenbedrijf in een kontinubedrijf veranderd. De technieken in de steenproduktie werden telkens weer verbeterd. Man - en paardekracht werd steeds meer vervangen door machines. De moderne techniek beheerste tenslotte het gehele produktieproces. De vorm en de sterkte van de steen kon volledig machinaal gecontroleerd worden. De toenemende mechanisatie en modernisering leidde in 1964 tot de bouw van een nieuwe fabriek. Transport geschiedde per auto of per lopende band, het persen werd versneld tot circa 15.000 stenen per uur. Het drogen gebeurde met hete lucht in twee dagen. De stenen werden voortaan in twaalf dagen gebakken in een 26 kamers tellende met aardgas gestookte vlamoven. De produktie was nu onafhankelijk van het seizoen en bedroeg een veelvoud van de vroegere produktie, namelijk zo'n 24 miljoen stenen per jaar *  .
Als gevolg van mechanisatie en daling van het baksteenverbruik en een daarmee gepaard gaande prijsdaling liepen in de jaren '70 omzet en winst in de baksteenindustrie sterk terug. Ondanks vernieuwingen en saneringen ging de recessie in de bedrijfstak - ook voor de gemoderniseerde steenfabriek Windesheim - voort. In 1972 werd besloten om de NV om te zetten in een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid *  . Door de produktie van de steenstrip, waarop men een patent had, kende de steenfabriek nog een korte opleving. Hoewel de steenfabriek in 1981 nog een gunstige orderpositie had, kon de directie uiteindelijk de financieringsproblemen niet meer aan, ook niet door bezuinigingsmaatregelen en de opvoering van de strippenproduktie. Op 10 februari 1982 werd surséance van betaling verleend en twee weken later werd de BV failliet verklaard *  .
2. Verantwoording van de inventarisatie
Inventaris
1. Stukken van algemene aard
3. Gedeponeerde archieven
4. Bijlagen
Kenmerken
Datering:
1902 - 1982
Omvang archiefblok:
1,36
Toegang:
Seekles, J.J., Inventaris van de N.V. Waalsteenfabriek Windesheim, 1902 - 1982, Zwolle (1992).
Bijzonderheden:
Oud: BA022.
Openbaarheid:
Het archief is openbaar.
Categorie:
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS