Bevolkingsregisters

Wat is het bevolkingsregister?
Het bevolkingsregister is een systeem van bevolkingsboekhouding waardoor inzicht ontstaat in de omvang en samenstelling van de bevolking van een land. De overheid houdt gegevens bij over iedere inwoner, zoals veranderingen in echtelijke status, woonadres, overlijden, geboorten enzovoort. Tot de Franse tijd, in Nederland vóór 1795, kende Nederland geen centraal overzicht van de samenstelling en omvang van de bevolking. De Franse bezetter voerde in enkele landsdelen in 1796 de burgerlijke stand in. In 1811 werd deze registratie overal ingevoerd. Dat betekent dat er geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten werden opgemaakt. Hierin zit het verschil met het bevolkingsregister: de burgerlijke stand bevat akten van bepaalde momenten in iemands leven (geboorte, huwelijk, scheiding en overlijden) en het bevolkingsregister is een continu bijgehouden register van ingezetenen per woonplaats.

In welke periode werd het bevolkingsregister bijgehouden?
Per 1 januari 1850 kregen de gemeenten de wettelijke plicht om een doorlopende bevolkingsregistratie bij te houden. Dit systeem van dikke registers werd in 1917 in de meeste gemeenten vervangen door een los kaartsysteem. Op elke zogenaamde gezinskaart werden de leden van een gezin per huisadres vermeld. In 1938 werd het systeem van de gezinskaart vervangen door een systeem van persoonskaart. Hiermee werd een totaal inzicht in de bevolking verkregen. Met ingang van 1 oktober 1994 werd de analoge persoonskaart vervangen door de digitale persoonslijst van de Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens.

Welke bevolkingsregisters zijn beschikbaar?
De bevolkingsregisters maken deel uit van de archieven van de gemeenten en zijn dus daarin te vinden. Bij Historisch Centrum Overijssel kunt u de bevolkingsregisters en de gezinskaarten raadplegen van de volgende gemeenten:

Voor nadere informatie uit de bevolkingsregisters van de andere gemeenten in Overijssel dient u contact op te nemen met de desbetreffende gemeente, dan wel de gemeente waarin voormalige gemeenten zijn opgegaan.