Volkstelling 1748

In augustus 1748 zijn in opdracht van het gewestelijk bestuur alle inwoners van Overijssel geregistreerd. De gegevens waren bedoeld voor een nieuw belastingstelsel dat echter nooit is ingevoerd.

Tijdens de registratie werden per huisgezin genoteerd:

  • de namen van het gezinshoofd (meestal de man)
  • van de vrouw
  • van de kinderen boven de 10 jaar
  • van de kinderen onder de 10 jaar
  • van inwonende knechten, dienstboden en kostgangers 

​Helaas staan leeftijden niet vermeld. In sommige plaatsen zijn ook de beroepen genoteerd.

Het resultaat

Het resultaat is een uniek overzicht van de totale bevolking per stad en schout- of richterambt en daarbinnen per straat of buurschap. Uit de registatie is het totale aantal inwoners af te leiden. Overijssel telde in augustus 1748 ruim 122.000 inwoners. Veel uitzonderlijker voor het midden van de achttiende eeuw is de informatie over de gezinssamenstelling.

De registratie wordt in de wandelgangen meestal als 'de volkstelling van 1748' aangeduid. Dat begrip was in 1748 nog niet in gebruik.

Onderzoek doen binnen de volkstelling

Wil je onderzoek doen binnen de volkstelling van 1748? Hieronder wordt een aantal mogelijkheden gegeven om informatie te vinden. Het onderzoek wordt vergemakkelijkt door alfabetische indexen op namen en transcripties.

Onder de bijlagen op deze pagina vindt u indexen en transcripties van de volgende plaatsen:
  • Stad en Gericht Almelo 
  • Kerspel Bathmen en Holten en schoutambt Colmschate  
  • Stad en Gericht Delden  
  • Gericht Diepenheim  
  • Stad Enschede  
  • Stad Goor  
  • Gramsbergen
  • Dorp en Boerschappen Haaksbergen
  • Hardenberg  
  • Kerspel Hellendoorn
  • Stad Oldenzaal  
  • Ambt Oldenzaal
  • Stad en Schoutambt Ommen en Den Ham  
  • Stad en Gerigt Ootmarsum deel 1  
  • Stad en Gerigt Ootmarsum deel 2  
  • Schoutambt Raalte  
  • Schoutambt Rijssen  
  • Stad Vriezenveen  
  • Kwartier van Vollenhove

De index op de volkstelling Vollenhove is ook doorzoekbaar via het zoeken op personen onder Archieven. In het zoekvenster kun je een zoekterm invullen. Klik je op 'uitgebreid zoeken', dan kun je ook specifiek zoeken op persoonsnaam en/of plaatsnaam. Klik je op het icoontje 'detailweergave' (vergrootglas), dan kun je bladeren door de index.

Historische verenigingen en particulieren hebben voor enkele andere plaatsen de volkstelling bewerkt. Zie voor een overzicht de website Digitale Bronbewerkingen Nederland en België.

Studiezaal van het Historisch Centrum Overijssel

In onze studiezaal vind je op papier alfabetische naamindices voor Deventer, Hellendoorn en Zwolle.

De originele registers

De originele registers van de volkstelling uit 1748 zijn bewaard gebleven in het archief van de Staten van Overijssel. De originelen zijn ingedeeld naar de drie kwartieren van de provincie (Salland, Twente en Vollenhove) en de drie grote steden Deventer, Kampen en Zwolle afzonderlijk. 

De documenten worden intensief geraadpleegd. Dat is de reden waarom de originelen niet meer ter inzage worden gegeven. Je vindt zowel fotokopieën als microfiches in zelfbediening in onze studiezaal. De fotokopieën zijn alfabetisch op naam van de afzonderlijke ambten en steden in de gehele provincie ingebonden. De microfiches volgen de indeling van het origineel.