Heraldische kwartierstaat Grubbe-Moerbecke

Topstuk Kwartierstaat Grubbe Moerbecke

Onze collectie bevat heraldische kwartierstaten, merendeels geschilderd op perkament. De kwartierstaat van Goossen Palick Grubbe en zijn vrouw Sophia Adelheid Moerbecke uit 1688 kan zeker tot de top van deze collectie gerekend worden.

Voornamelijk vanwege de kleurenpracht en compositie. Grubbe was van 1683 tot en met 1723 heer tot Herinckhave. De kwartierstaat heeft vanaf haar ontstaan in 1688 een lange weg moeten afleggen over acht generaties in vier families, om in 1994 op het HCO terecht te komen.

Huwelijk Grubbe - Moerbecke
Aan de centrale afbeelding van de alliantiewapens Grubbe - Moerbecke is af te leiden dat deze gemaakt is ter gelegenheid van hun huwelijk in 1688. Met deze heraldische  kwartierstaat wilde het nieuwbakken echtpaar zich profileren als afstammelingen van riddermatige families. Wie de maker was van deze heraldische kwartierstaat en voor hoeveel geld hij dat gemaakt heeft, is onbekend.

Wat is een kwartierstaat?
Heraldiek is de wetenschap die wapens bestudeert. Dit zijn gekleurde, meest erfelijke of blijvende kentekens van een familie. Een heraldische kwartierstaat is een stamboom voor de adel, met een opstelling van de familiewapens. De naam is afgeleid van de vier kwartieren van een wapenschild, waarin men de wapens van de vier grootouders plaatste. Een heraldisch kwartierstaat gaat echter veel verder dan alleen de vier wapens van de grootouders, en kan ook de 8 of 16 wapens van respectievelijk overgrootouders en betovergrootouders aangeven.

Geen wandversiering maar statussymbool
Hoewel heraldische kwartierstaten het erg mooi doen als wandversiering, zijn ze niet met die reden vervaardigd. Het adellijk zelfbewustzijn en het op stand leven bracht met zich mee dat men wist wie de voorouders waren, of ze ook tot de riddermatige families gerekend werden en welke familiewapens zij voerden. Daarnaast gaven ze toelating tot ridderschappen. Tot slot speelt de roem en het aanzien van de eigen familie bij het heraldisch prachtvertoon een grote rol. Daarom zijn stukken van genealogische en heraldische gegevens in ruime mate vertegenwoordigd in adellijke huis- en/of familiearchieven.

Meer lezen
J.H. Wigger, ‘Dit syn onse adelijcke quartieren … De heraldische kwartierstaat van Goossen Palick Grubbe en Sophia Adelheid Moerbecke’, in: Redmer Alma, Conrad Gietman en Albert Mensema (red), Adel en Heraldiek in de Nederlanden, Adellijke Identiteit en Representatie (Hilversum, 2012), p. 213-239.