Een stadsbewoner werd door het afleggen van de eed op het stadsrecht een volwaardig burger. Dit betekende dat hij aanspraak kon maken op bepaalde privileges die aan het burgerschap verbonden waren, zoals toegang tot het lidmaatschap van een ambachtsgilde of het laten weiden van vee op de gemeenschappelijke stadsweide.
Het burgerrecht verkreeg men door:
- geboorte uit burgers,
- huwelijk met een burger of burgeres
- of door betaling in geld of natura (bijvoorbeeld een aantal brandemmers).
De namen van nieuwe burgers werden door het stadsbestuur genoteerd in de burgerboeken. Deze bevatten in het algemeen:
- de familienaam of patroniem van de nieuwe burger
- herkomst (geboorteplaats en/of vorige woonplaats)
- beroep
- eventueel de namen van de borgen.
Er zijn burgerboeken bewaard gebleven van
- Almelo,
- Blokzijl
- Delden, Deventer, Diepenheim
- Goor, Grafhorst
- Hardenberg, Hasselt
- Kampen, Kuinre
- Oldenzaal, Ommen, Ootmarsum
- Rijssen
- Steenwijk
- Vollenhove
- Wilsum
- Zwartsluis en Zwolle
Deze bronnen zijn doorgaans alleen in de gemeentearchieven te raadplegen en niet in het Hisitorisch Centrum Overijssel. Enkele burgerboeken zijn in druk verschenen, deze staan in de lijst met literatuur.
Literatuur
- C. van Heel, 'Overzicht van de burgerboeken van de Overijsselse steden', in: Overijssels contactbericht nr. 17 (dec. 1981);
- B. Woelderink, 'Het Deventer grootburgerrecht', in: Gens Nostra 36 (1981) 114-121;
- H. de Beer, 'Overzicht van een aantal 'verscholen' bronnen in het gemeentearchief van Deventer', in: Gens Nostra 36 (1981) 159-168;
- J.I. van Doorninck, 'Het burgerboek van Hasselt (1463-1606)', in: Bijdragen tot de geschiedenis van Overijssel 6 (1880) 172-180;
- J. Nanninga Uitterdijk, 'Het oudste burgerboek van Kampen', in: VMORG 18 (1891) 23-38;
- J. Geesink, 'Burgerboek van Ootmarsum 1396-1542', in: VMORG 29 (1913) 25-48;
- C.J. Snuif, 'Aanvulling op het burgerboek van Ootmarsum', in: VMORG 29 (1913) 49-58;
- J.I. van Doorninck, 'Burgerboek van Vollenhove 1379-1493', in: Bijdragen tot de geschiedenis van Overijssel 4 (1877) 185-202;
- A. Haga, 'Burgers van Vollenhove (1494-1820)', in: Jaarboek CBG 17 (1963) 143-168;
- A.J. Mensema, Vollenhoofse regesten (Zwolle 1990, typoscript).
(Dit is pagina 4 van 5) Ga verder