Elke gemeente moest vanaf dat moment 'registers' aanleggen en bijhouden, waarin alle bewoners van een bepaald adres op dezelfde bladzijde werden opgeschreven. Eventuele wijzigingen (geboorte, overlijden, verhuizingen) binnen de bevolking van een gemeente werden in dit bevolkingsregister opgenomen.

Wijzigingen bijhouden

Veel gemeenten waren trouwens al eerder begonnen met een dergelijke administratie, maar het grote verschil is dat vóór 1850 veranderingen doorgaans niet werden bijgewerkt.
In 1920 werd het bevolkingsregister op een kaartsysteem overgebracht, waardoor wijzigingen beter konden worden verwerkt. Zo ontstonden de gezinskaarten (alfabetisch op naam van gezinshoofd).

In 1938 werd dit systeem weer vervangen door de persoonskaarten (alfabetisch op naam).

Inschrijving van Hendricus Josephus Franciscus Marie (Henk) Sneevliet
en zijn gezin in het bevolkingsregister van Zwolle. Sneevliet vergaart
later internationale faam als communistisch agitator in Nederlands-
Indië en China. In 1942 is hij door de Duitse bezetter geëxecuteerd. 
Herkomst: Bevolkingsregister Zwolle 1860-1940, pag S271ca.

Het bevolkingsregister en de gezinskaarten zijn gemeentelijke bronnen en werden in enkelvoud opgemaakt. Ze zijn meestal bij de betreffende gemeenten te raadplegen. In het Historisch Centrum Overijssel kun je echter een ook aantal bevolkingsregisters vinden, o.a. van de gemeenten Zwolle, Dalfsen, Nieuwleusen.  De registers zijn vaak doorzoek-baar gemaakt door een alfabetische index met een verwijzing naar het deel en paginanummer.

De gegevens uit de bevolkingsregisters van Zwolle en Zwollerkerspel zijn verwerkt in een 'generale (= algemene) index', die digitaal in het kennis- en documentatiecentrum van het Historisch Centrum Overijssel is te raadplegen.

Voordelen

Het bevolkingsregister komt vooral van pas om verhuisde familieleden op het spoor te komen. Een ander voordeel is dat in het bevolkingsregister - in tegenstelling tot de registers van de burgerlijke stand, die alleen een momentopname (geboorte, huwelijk en overlijden) weergeven - meer samenhangende informatie is te vinden. In één oogopslag vind je de complete gezinssamenstelling, inclusief de veranderingen die hierin bij het verstrijken der jaren zijn opgetreden.

Bovendien vertelt het bevolkingsregister iets over de woonomgeving van je voorouders. Woonden zij in een deftige of arme buurt en wie waren hun buren?

Uittreksels

De vanaf 1938 bijgehouden persoonskaarten zijn nog niet openbaar. Van overleden personen kun je echter tegen betaling een uittreksel van de persoonskaart bestellen bij het Centraal Bureau voor Genealogie in Den Haag.

In 1994 zijn de persoonskaarten vervangen door de geautomatiseerde Gemeentelijke Basisadministratie (GBA). Bij het Centraal Bureau voor Genealogie kun je ook daaruit uittreksels over overleden personen opvragen. Zo kun je dus ook op eenvoudige wijze gegevens bemachtigen voor het begin van een genealogisch onderzoek. Als je bijvoorbeeld alleen beschikt over de overlijdensdatum en -plaats van iemand na 1938, kan de met behulp van deze informatie aangevraagde persoonskaart uitkomst bieden. Hierop vind je onder meer geboorte- en huwelijksgegevens en de namen van de ouders.

(Dit is pagina 6 van 6)  Ga verder