Beschikbare toegangen en zoekvelden
Onderzoek in 'de volkstelling van 1748' wordt vergemakkelijkt door alfabetische indices op namen en transcripties (= moderne tekstedities).
Via een afzonderlijke zoekpagina vindt u gegevens uit de volkstelling:
Via ´Snel zoeken´ in deze website vindt u gegevens uit deze volkstellingen:
(c) 2005 , Stichting Genealogische Werkgroep Twente (GWT)
Historische verenigingen en particulieren hebben voor enkele andere plaatsen de volkstelling bewerkt. Zie voor een overzicht de website Digitale Bronbewerkingen Nederland en België.
- In het kenniscentrum van Historisch Centrum Overijssel
In de leeszaal vindt u alfabetische naamindices voor Deventer en Hellendoorn.
Alfabetische naamindices plus een volledige transcriptie van het origineel zijn ook aanwezig voor:
- Stad en Gericht Delden,
- Stad en Gericht Oldenzaal,
- Stad en Gericht Ootmarsum
- gehele Kwartier van Vollenhove, bestaande uit de steden Vollenhove en Steenwijk, de schoutambten Vollenhove, Wanneperveen, Giethoorn, Steenwijk en Steenwijkerwold, Oldemarkt, Kuinre en de heerlijkheid Eze.
Inhoud van de volkstelling
In augustus 1748 zijn in opdracht van het gewestelijk bestuur alle inwoners van Overijssel geregistreerd. De gegevens waren bedoeld voor een nieuw belastingstelsel.
De geplande nieuwe 'personele quotisatie' (hoofdelijke omslag), een belasting naar vermogen, is echter niet ingevoerd.
De registratie wordt in de wandelgangen meestal als 'de volkstelling van 1748' aangeduid. Het begrip volkstelling was in 1748 echter nog niet in gebruik.
Per huisgezin werden genoteerd
- de namen van het gezinshoofd (meestal de man),
- van de vrouw,
- van de kinderen boven de 10 jaar,
- van de kinderen onder de 10 jaar,
- van inwonende knechten, dienstboden en kostgangers.
Helaas staan leeftijden niet vermeld. In sommige plaatsen zijn ook de beroepen genoteerd. De registers zijn in 1748 niet voorzien van indices op naam.
Het resultaat echter is een uniek overzicht van de totale bevolking per stad en schout- of richterambt en daarbinnen per straat of buurschap. Uit de registatie is het totale aantal inwoners af te leiden. Overijssel telde in augustus 1748 ruim 122.000 inwoners. Veel uitzonderlijker voor het midden van de achttiende eeuw is de informatie over de gezinssamenstelling.
De originele registers
De originele registers zijn bewaard gebleven in het archief van de Staten van Overijssel. Ze zijn beschreven in de Inventaris van de archieven van de staten van Overijssel en van de op hen volgende colleges, 1578 – 1810, onder de inventarisnummers 2193 - 2196. Het toegangsnummer van deze inventaris is 3.1. De originelen zijn ingedeeld naar de drie kwartieren van de provincie (Salland, Twente en Vollenhove) en de drie grote steden Deventer, Kampen en Zwolle afzonderlijk.
De documenten worden intensief geraadpleegd. Dat is de reden waarom de originelen niet meer ter inzage worden gegeven. U vindt zowel fotokopieën als microfiches in zelfbediening in de leeszaal van het HCO. De fotokopieën zijn alfabetisch op naam van de afzonderlijke ambten en steden in de gehele provincie ingebonden. De microfiches volgen de indeling van het origineel.