Ook de archieven van de zg. rechtsvoorgangers van deze bank behoren tot de overdracht aan Historisch Centrum Overijssel. De archieven beslaan de periode 1809-1990. Met dit unieke en bijzondere archief heeft het Historisch Centrum Overijssel een mega-aanwinst verworven.

Bankoverval Dit archief is een bankoverval meer dan waard! Het behelst bijna 200 jaar bancaire geschiedenis in centraal en oostelijk Nederland, variërend van Apeldoorn, Elburg, Nunspeet en Harderwijk op de Veluwe, tot aan Kampen, Meppel, Steenwijk en Vollenhove in de Kop van Overijssel - en via Winsterwijk, Vorden en Groenlo in de Gelderse Achterhoek naar Hengelo, Delden en Enschede in Twente!

Nutsspaarbanken Een belangrijk element in dit 33 vierkante meter grote archief wordt gevormd door de archiefjes van de diverse Nutsspaarbanken. In alle  bovengenoemde regio’s hebben deze bestaan, totdat ze vanaf 1973 geleidelijk werden overgenomen door de toenmalige Bondsspaarbank. De Nutsspaarbanken dateren uit de 19e eeuw en werden opgericht door lokale afdelingen van de 'Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen'.

In de 19e eeuw was het sparen van geld of spaarzaamheid niet zozeer om economische redenen van belang, maar gold vooral de ideologische betekenis ervan. De bestuurders van Nutsspaarbanken zagen hun bank vaak als een filantropische instelling, die ten dienste stond aan de lagere klasse.

Haar taak was het opvoeden van de klanten tot verantwoordelijke en zelfredzame burgers. De spaarbanken waren uitdrukkelijk niet bedoeld voor bedeling maar voor armoedepreventie. Kredietverschaffing was uit den boze, dit werd meestal overgelaten aan de eveneens door het Nut gestichte Hulpbanken.

Jeugdspaarweek en Zilvervloot

Deze doelstelling kwam het best tot uitdrukking in de nadruk die door spaarbankbestuurders werd gelegd op het sparen door de jeugd. Sparen en spaarzaamheid kreeg zodoende een opvoedende waarde: “jong geleerd, oud gedaan”. Bovendien was men van mening dat het spaargedrag van kinderen ook dat van de (arbeidende) ouders gunstig kon beïnvloeden.

Vooral in de eerste decennia van de 20e eeuw nam het jeugdsparen een grote vlucht. Speciaal materiaal werd ontwikkeld om de jeugd het doel en de noodzaak van sparen bij te brengen. Ook de Overheid stimuleerde het sparen onder de jeugd door in 1958 een premiespaarregeling te introduceren, die algemeen bekend werd onder de naam “Zilvervloot”. Menig kind beeldde zich in dat kaperkapitein Piet Hein met zijn goudschip persoonlijk de premie van 10% zou komen uitkeren!

Beperkte openbaarheid

De openbaarheid van dit archief is beperkt. Alle archiefbescheiden jonger dan 35 jaar zijn niet openbaar. Daarnaast geldt voor archiefbescheiden die betrekking hebben op privacy, fraude en inrichting van gebouwen een openbaarheidbeperking van 50 jaar. Ondanks deze beperking is het een waardevol archief, dat ons ongetwijfeld veel inzicht zal verschaffen in het spaargedrag van onze voorouders!