De substantiële subsidie is in juli 2009 verkregen vanuit het programma Erfgoed van de Oorlog (Ministerie van VWS).
Koninklijke onderscheiding
De collectie WOII is een zeer omvangrijke collectie die in enkele decennia bijeen gebracht is door medewerker van het HCO Paul Harmens, die al van jongs af aan gefascineerd is door de Tweede Wereldoorlog. Het gaat om enkele tientallen strekkende meters aan archiefdocumenten, foto's, filmmateriaal, voorwerpen, pamfletten, brochures, boeken en kranten uit de oorlogsjaren en de bevrijdingsperiode, maar ook uit de tijd daarna.
Geografisch ligt het zwaartepunt in Zwolle en de regio West-Overijssel, maar er is ook materiaal aanwezig uit andere plaatsen en regio’s in Nederland. In 2008 ontving Paul Harmens een koninklijke onderscheiding voor zijn activiteiten.
Een inwoner van Zwolle graaft na de bevrijding op 14 april 1945 zijn drankvoorraad weer op.
Het dagboek van de Joodse Zwollenaar Barend Davidson
In de collectie bevinden zich historisch unieke documenten die ons kennis laten maken met de persoonlijke geschiedenis van mensen tijdens de Tweede Wereldoorlog, zoals dagboeken, brieven en herinneringen. Een bijzonder voorbeeld is het dagboek van de Joodse Zwollenaar Barend Davidson, dat hij tijdens zijn verblijf in een Berlijnse gevangenis heeft bijgehouden.
Barend Davidson met zijn vrouw en dochter in een Zwols zwembad, ca. 1940
Davidson was lid van de Stijkel-groep, een verzetsorganisatie die zich al in een vroeg stadium van de oorlog bezighield met spionageactiviteiten. Samen met zo’n dertig andere leden van de groep is hij op 4 juni 1943 in Berlijn gefusilleerd.
Persoonlijke verzamelingen
Daarnaast zijn er tientallen persoonlijke verzamelingen aanwezig, die onder meer betrekking hebben op verzetsmensen, Joodse families en leden van de NSB. Andere archivalia, brochures en pamfletten geven onder meer een beeld van de Duitse en geallieerde propaganda en de rol van organisaties als de NSB, de Nederlandse Unie, de arbeidsinzet, de distributie en de luchtbeschermingsdienst.
1500 unieke foto’s
De circa 1500 veelal unieke foto’s in de collectie betreffen vooral personen en gebeurtenissen uit Zwolle en omgeving. Ze geven een veelzijdig beeld van de diverse aspecten van de oorlogsjaren, vanaf de mobilisatie tot en met de bevrijding en de jaren van wederopbouw.
Verder vinden we in de collectie ook enkele bijzondere foto-albums, waaronder een album met foto’s van een Duitse soldaat tijdens de veldtocht in Polen in 1939. Ook opmerkelijk is een album met foto’s van een Nederlandse NSB-er, die als vrachtwagenchauffeur voor de Duitsers in Rusland heeft gewerkt.
De foto’s uit de collectie worden gedigitaliseerd en opgenomen in de beeldbank van het HCO en de nationale BeeldbankWO2 (www.beeldbankwo2.nl).
Een bemanningslid van een neergeschoten geallieerd vliegtuig daalt aan een parachute naar beneden in de buurt van Heino, ca. 1944.
Niet alleen documenten en foto’s
Daarnaast bevinden zich ook nog allerhande voorwerpen in de collectie. Het gaat daarbij onder meer om speldjes, insignes en mouwbanden, maar ook om een verroest pistool dat door het verzet is gebruikt. Heel bijzonder is de kampkleding van een Joodse vrouw uit Zwolle die de verschrikkingen van Auschwitz heeft overleefd.
Inwoners van Zwolle met tijdens de bevrijding weggehaalde borden van de Duitse bezetter.
Jan ten Hove, auteur van o.a. de Geschiedenis van Zwolle, is als externe projectmedewerker aangetrokken om samen met Paul Harmens de collectie te ontsluiten. Het karwei moet omstreeks de jaarwisseling 2009-2010 geklaard zijn. De daarin opgeslagen informatie is dan ook via internet toegankelijk voor onderzoek en educatieve doeleinden.
We houden u op de hoogte wanneer u de collectie online kunt bekijken!