In een pand midden in het centrum handelde Heinrich Joseph Bremer (1837-1908) tot de Tweede Wereldoorlog voornamelijk alleen in wapens. Daarna groeide de zaak en kon men er ook terecht voor ruiter-, hengel- en andere outdoor-sport. Het archief van deze klassieke en innovatieve speciaalzaak bevindt zich in Historisch Centrum Overijssel.
|
De wapenhandel van de firma H.J. Bremer is indertijd gesticht door Heinrich Joseph Bremer. Hij werd geboren op 30 januari 1837 te Bensbergen (Dld), gelegen in de omgeving van Keulen, en kwam als geweermaker naar Nederland. Als jongeman van 25 jaar trad hij op 12 april 1862 in dienst bij O.M. Meigatter, destijds gevestigd aan de Luttekestraat te Zwolle.
Al spoedig daarna in 1865 begon Bremer een eigen zaak aan de Nieuwe Markt te Zwolle. Acht jaar later (1878) bracht hij zijn zaak onder in een pand aan de Luttekestraat 46 te Zwolle. Tot het eind van haar bestaan in 2007 is de zaak van Bremer gevoerd vanuit het pand Luttekestraat 46, later uitgebreid met Luttekestraat 48, in totaal ruim 129 jaar! |
 |
In de periode van 1865 tot de Tweede Wereldoorlog draaide het bij Bremer voornamelijk om de wapenhandel. Centraal stonden daarbij de in –en verkoop van vuurwapens, de verkoop van munitie en de reparatie van vuurwapens.
Het is opvallend dat de bloei van de wapenhandel gebaseerd was op veel internationale contacten. Vooral in de eerste decennia van de 20e eeuw waren de contacten met wapenfabrikanten uit met name Belgie en Duitsland intensief. Zowel Heinrich Joseph als zijn zoon Theodoor hebben het belang van deze contacten steeds goed onderkend.
Er bestonden vooral contacten met bedrijven en fabrieken in België, Duitsland, Engeland, Frankrijk, Oostenrijk en Spanje. De wapens en munitie die geleverd werden vonden hun weg niet alleen naar de Europese landen, maar ook naar landen als Nigeria, Mauritius, India, Pakistan, Brits Borneo en Sierra Leone. De inkoop van wapens concentreerde zich vooral op België, Duitsland en Oostenrijk.
Om het bedrijf meer mogelijkheden te geven, werd in de jaren vijftig van de 20e eeuw gezocht naar uitbreiding met een nieuw bedrijfsonderdeel, dat aansloot bij het bestaande bedrijf. De keuze viel op de kleinhandel in hengelsportartikelen. In 1954 werd een diploma vakbekwaamheid behaald, gevolgd door een diploma handelskennis in 1957. Op grond daarvan kon in 1957 worden begonnen met de kleinhandel in hengelsportartikelen. In 1972 werd dit bedrijfsonderdeel afgestoten.
Op aandringen van diverse relaties werd in 1960 voorzichtig begonnen met nog een ander bedrijfsonderdeel: de handel in ruitersportartikelen. Dat juist deze bedrijfstak is toegevoegd, lag voor de hand omdat de familie Bremer zelf de ruitersport enthousiast beoefende. In 1962 werd de zaak verbouwd en uitgebreid met het pand Luttekestraat 48, voornamelijk met het oog op de verkoop van ruitersportartikelen. In het pand Luttekestraat 48 was voorheen Lunchroom Backers gevestigd. In 1973 werd de speciale ruitersportzaak geopend.
Een laatste bedrijfstak, die vanaf 1980 werd toegevoegd, betrof de verkoop van klassieke damesmode en later ook herenmode. De kleding van hoogwaardige kwaliteit was vooral afkomstig uit Duitsland en Oostenrijk. In de kelder van het pand Luttekestraat 46 werd een geschikte verkoopruimte gevonden voor deze modeafdeling.
Regelmatig organiseerde Bremer modeshows. In 1986/1987 werd de modekelder uitgebreid en kwam nog meer accent te liggen op klassieke kwaliteitsmode van bekende topmerken. De leiding van de modeafdeling was in handen van mevrouw Bremer-Oldenhof.
Dat de firma Bremer kon worden beschouwd als een belangrijke speciaalzaak was te danken aan de grote deskundigheid op het gebied van wapens en munitie (vanouds de kern van het bedrijf), een uitgebreid netwerk van particuliere klanten en bedrijven (wapenhandelaren en wapenfabrieken) in en buiten de Nederland, het toevoegen van nieuwe aanvullende bedrijfsonderdelen en het juist gebruik van reclamemateriaal.
Aan de hand van crediteuren- en debiteurenboekhouding was het mogelijk om zicht te krijgen op het netwerk van particuliere klanten en bedrijven waarmee Bremer zaken deed.
In de periode 1921-1924 waren er ongeveer 600 particuliere klanten. Ruim tweederde deel was afkomstig uit de regio Overijssel/Gelderland. De overige klanten waren afkomstig uit andere gebieden in Nederland en uit het buitenland. Interessant is daarbij te vermelden dat van de overige gebieden in Nederland met name Noord-Nederland en West-Nederland hoog scoort.
Ter vergelijking is ook gekeken naar 40 jaar later (1961-1963), toen ook andere bedrijfsonderdelen waren toegevoegd. Er waren in deze periode bijna evenveel particuliere klanten als in de periode 1921-1924. Nu kwam echter ruim 85% uit de regio Gelderland-Overijssel, terwijl slechts 15% uit gebieden elders in Nederland afkomstig was; met name uit Zuid- en Noord-Holland.
De debiteuren/crediteurenboeken voor bedrijven gaven voor de periode 1927-1949 aan dat er een netwerk bestond van ongeveer 300 bedrijven waarmee Bremer zaken deed. Ruim 75% van deze bedrijven was gevestigd in Nederland, voornamelijk in Zuid - en Noord-Holland en Overijssel. De overige bedrijven, ruim 25%, waren in het buitenland gelegen, met name in Duitsland en België.
Net als bij de particuliere klanten is ook bij de bedrijven gekeken naar de situatie in een latere periode. In 1965 deed Bremer zaken met ongeveer 160 bedrijven, bijna een halvering ten opzichte van de periode 1927-1949. De verhouding binnenlandse bedrijven (85%) en buitenlandse bedrijven (15%) was ongeveer gelijk aan die in de periode 1927-1949.
De binnenlandse bedrijven lagen vooral in Zuid- en Noord-Holland, Overijssel en Gelderland, De buitenlandse bedrijven kwamen uit Duitsland, België en Schotland.
De speciaalzaak H.J. Bremer te Zwolle had zich in haar lange bestaan ontwikkeld tot een bijzonder bedrijf. Men kon er niet alleen terecht voor wapens (met name luchtbuksen) en wapenreparaties, maar ook voor alle benodigdheden betreffende de ruitersport. Daarnaast was er van alles te vinden op het gebied van de outdoor lifestyle. Ondanks dit interessante geheel viel in 2007 helaas het doek voor de firma H.J. Bremer. De verdwijning van deze speciaalzaak, als oudste ingeschreven bij de kamer van koophandel, betekende een verarming voor Zwolle.
Het archief van de firma H.J. Bremer bevond zich deels in de kantoorruimten en deels in andere vertrekken van het bedrijfspand aan de Luttekestraat 46-48 te Zwolle. Het werd in 2007 in gedeelten naar het HCO gebracht. Het archief loopt over de jaren 1878-2003 en kent een omvang van vijf meter. Het werd in juli 2007 door de heer J.C.T. Bremer aan het HCO overgedragen. Er werd een overeenkomst van inbewaargeving afgesloten. Het archief is beperkt openbaar. Archiefbescheiden uit de laatste 20 jaar mogen alleen na toestemming van de eigenaar worden geraadpleegd.