Het is daarom van enorme praktische betekenis dat wijlen mr. E.D. Eijken, oud-rijksarchivaris in Overijssel, erin is geslaagd het ingewikkelde oude Overijsselse rechtssysteem op begrijpelijke wijze te beschrijven.
|
Op basis van jarenlange studie geeft hij in het 'Compendium van het Overijssels recht vóór 1811' een overzicht van de soorten recht die naast elkaar bestonden. Voorts wordt aangegeven wanneer, waar, hoe, en door wie er recht werd gesproken. Ook de “vrijwillige” rechtspraak (bijvoorbeeld het opmaken van testamenten of transportakten van onroerend goed) komt uitgebreid aan de orde. Tegenwoordig ligt deze rechtsuitvoering in handen van notarissen.
Eijken laat het niet alleen bij een theoretische beschrijving, maar hij illustreert ook met vele voorbeelden hoe het recht in de praktijk werkte. De rol van de toenmalige advocatuur blijft daarbij niet onbesproken. De rechtspraak wordt bovendien gerelateerd aan de toenmalige staatkundige inrichting van Overijssel. |
 |
Daarbij wordt ruim aandacht geschonken aan de bestuursorganisatie in de grote en kleine steden, op het platteland en op gewestelijk niveau. Dat is bijzonder belangrijk, want de rechtspraak was in die tijd zeer verknoopt met het bestuur en de rechtspraktijk valt zonder het bestuurskader niet goed te begrijpen.
Beginpunt is het jaar 1365, omdat toen een eigen recht voor Twente van kracht werd. Het jaar 1811 is het logische eindpunt, als bestuur en rechtspraak van elkaar gescheiden worden en met de invoering van het Franse recht en de Franse bestuursorganen een einde komt aan de specifiek Overijsselse juridische en bestuurlijke structuur.
Het manuscript dat bij overlijden van de auteur nog niet geheel was voltooid, is bezorgd door drs J. Mooijweer en dr P. Brood. Uitgave geschiedt door de Ijsselacademie in samenwerking met het Historisch Centrum Overijssel en de Vereeniging tot beoefening van Overijsselsch Regt en Geschiedenis.
Het (gebonden) boek telt 640 pagina’s; het is te koop bij de erkende boekhandel en bij de IJsselacademie in Kampen, 038 331 52 35 of info@ijsselacademie.nl. De prijs is € 39,95 (exclusief verzendkosten); donateurs van de Academie betalen € 33,96 (incl. verzendkosten). Zie ook www.ijsselacademie.nl
Mini-symposium
De presentatie van het Compendium van het Overijssels recht vóór 1811 is vervat in een mini-symposium op 19 januari 2007.
Het boek van meer dan 600 bladzijden biedt een uitstekend overzicht van het Overijssels recht tijdens het Ancien Régime. Het eerste exemplaar wordt aangeboden aan mevrouw D. Eijken-Jenny.
Aan de orde komen vragen als:
- Wat is het nut van de kennis van dit oude recht?
- Waar liggen de wortels van het Overijssels recht ?
- Is het nog herkenbaar in het hedendaagse recht of in de staatsinrichting van nu?
- Vereist genealogisch of historisch onderzoek specifieke kennis van het Overijssels recht?
Programma
13.30 uur: Ontvangst met een kopje koffie of thee
14.00 uur: 'Waarom een 'Compendium van het Overijssels recht vóór 1811?" - door dr. Paul Brood (Nationaal Archief), éen van de twee bezorgers van het Compendium.
14.15 uur: Het Overijsselse landrecht in verleden en heden
Prof. mr. Frank Keverling Buisman (Universiteit van Amsterdam) geeft aan waarin het Overijsselse landrecht zich onderscheidde van het recht in andere gewesten en wat daarvan nog herkenbaar is in het hedendaagse recht.
14.45 uur: Hoe Rooms is het recht in Overijssel? Mr. Foskea A.J. van der Ven (Rijksuniversiteit Groningen) laat zien hoe het Romeinse recht het Overijsselse recht beïnvloedde en welke sporen daarvan nog te vinden zijn.
15.15 uur: Pauze
15.30 uur: Recht op/in de stamboom - Mr. Caspar van Heel (oud provinciaal archiefinspecteur in Overijssel) illustreert het belang van het oude recht voor genealogisch onderzoek aan de hand van enkele Overijsselse voorbeelden.
15.45 uur: Aanbieding van het eerste exemplaar van het Compendium
door drs. Jos Mooijweer (directeur van de IJsselacademie). Na het plotselinge overlijden van mr. E.D. Eijken voltooide hij samen met Paul Brood het Compendium.
16.00 uur: Feestelijke afsluiting
Opgave
Namens de drie initiatiefnemers bent u van harte welkom deze bijeenkomst in het Historisch Centrum Overijssel bij te wonen.
P. den Otter
waarnemend directeur Historisch Centrum Overijssel