< foto: Sander Nieuwenhuys

Tomas Ross houdt zijn ‘lezingen’ voor de vuist weg en ze zijn vaak nogal anekdotisch. Maar altijd is het de vraag bij, zoals hij het zelf noemt, ‘dat wat vreemde genre dat men mij toedicht, factie,’ waar de grens ligt tussen feiten en fictie. Bij zowel de romans als de series, ook de serie over Prins Bernard, Schavuit van Oranje, is die vraag helemaal essentieel. Want van zo’n publiek personage als prins-gemaal of koningin is in feite zo weinig bekend. ‘Maar juist daar mag de romancier in het vacuüm springen’ volgens Ross. Hij of zij heeft per slot meer vrijheid en hoeft het niet allemaal te verantwoorden met bronnen en voetnoten.’

De grens tussen feit en fictie
Prins Bernhard verweet hem openlijk ‘te ver’ te zijn gegaan in zijn roman Omwille van de Troon waarover het in de lezing ook zal gaan. Al eerder was koningin Beatrix ontstemd door bepaalde interpretaties in Wij Alexander. En zo waren  Beatrix en Willem Alexander  woedend over sommige scènes in Schavuit en Máxima over zijn boek Het Meisje uit Buenos Aires. ‘Dus dat wordt nog wat straks!,’ voorspelt hij. ‘Ik heb me altijd verdedigd in navolging van wat Hella Haasse ooit zei, dat je als romancier de “gaten in de geschiedenis” met je speculaties mag invullen, mits ze ondersteund worden door feiten.’

Bewijs
Ross vindt dat hij zo’n 70 procent aan bewezen feiten – archieven, correspondentie, interviews – moet hebben om dat ‘zindelijk’ te mogen doen. In die zin kan een schrijver van ‘factie’ meer bijdragen om tot oplossingen en verklaringen te komen dan wetenschappers die zich nu eenmaal moeten neerleggen bij de feiten alleen. Juist omdat die zo ontoereikend zijn, met name bij de Oranjes. Hij doet niet aan Story-achtige journalistiek, ‘maar het bizarre is,’ weet Ross uit ervaring ‘dat je afgezien van de emotionele reacties nooit een weerwoord krijgt dat het schaamrood op de kaken bezorgt.’ In die zin vindt hij dat ‘factie’-romans een grote meerwaarde hebben boven wat misdaadromans worden genoemd. Hoe spannend die ook kunnen zijn. Daarom ook weeft hij er de achtergronden van de moord op Pim Fortuyn tussen door, omdat die eens temeer bewijzen, dat de werkelijkheid ‘spannender’ is dan fictie.

Biografie
Tomas Ross (1944) werd geboren als Willem Pieter Hogendoorn op een
onderduikadres te Den Bommel (Goeree-Overflakkee). Hij is vooral bekend geworden door zijn misdaadromans in het genre van de ‘faction’, het schemergebied tussen feit en fictie. In 1980 debuteerde hij met De Honden van het Verraad, een politieke thriller over de vrijheidsstrijd van Zuid-Molukkers. Deze roman wordt al gekenmerkt door wat later zijn handelsmerk zou worden: spannende fictie, gebaseerd op feiten en grondige research, waarbij hij meestal zegt te stuiten op doofpotaffaires.
Ross werd drie keer bekroond met de Gouden Strop, de prijs voor de beste Nederlandstalige spannende roman.

Waanderslezing
Tijdens de Waanderslezing zal Tomas Ross het onder andere hebben over zijn scenario voor de veelbesproken en onlangs uitgezonden televisieserie Bernhard, Schavuit van Oranje. Prins Bernhard wordt daarin neergezet als een lichtzinnig figuur, die het met de waarheid niet zo nauw neemt, wat niet zelden ten koste gaat van zijn echtgenote Juliana. In dubbele zin is deze serie van Ross daarom een creatie sans gêne.

Datum: 3 april 2011
Aanvang: 14:00 uur
Locatie: Historisch Centrum Overijssel
Toegang: €7,50