‘Pionier van het gesproken voetbalverslag’

Hartog was één van acht kinderen in het joodse gezin Hollander. Zijn vader was, net als een oom, een welbespraakt, joods koopman in Deventer. Die achtergrond kwam hem zeker van pas in zijn latere leven als sportverslaggever.

In 1921 gaf hij een goedbetaalde baan bij de Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij op. Hij werd plaatsvervangend chef van de sportredactie van De Telegraaf, wat hij tot de oorlog bleef.

Radioverslaggever

Grote bekendheid kreeg hij als radioverslaggever. Op 11 maart 1928 versloeg hij in het oude Amsterdamse stadion aan de Amstelveenseweg voor de AVRO-microfoon namelijk de voetbalinterland Nederland-België.

Toen hij voor de radio ging werken, nam hij de vernederlandste voornaam Han aan. Al snel werd hij buitengewoon populair, omdat hij rad van tong was, beeldend sprak, vlug op situaties reageerde en de spanning erin wist te houden.

Krankzinnig kwartiertje

Beroemd was zijn ‘krankzinnig kwartiertje’ waarin het spel van het Nederlands elftal plotseling briljant leek te worden. Hij schreef ook liederen, waarvan hij er enkele op de plaat zette. Tevens becommentarieerde hij allerlei andere sporten, waaronder zwemmen en atletiek. Zo versloeg hij de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn, waar hij zeer enthousiast was over de twee bronzen medailles van de later zo foute Tinus Osendarp. Na thuiskomst kreeg hij een door Hitler persoonlijk ondertekende herinnering, vanwege zijn positieve bijdrage aan de Olympiade.

Tweede wereldoorlog

Op 22 mei 1938 werd hij gehuldigd vanwege zijn vijftigste interland-uitzending. Het einde van zijn carrière volgde twee jaar later, in mei 1940. De AVRO-leiding, in de persoon van zijn vroegere vriend Willem Vogt die hem ook had aangenomen, verbrak toen het contact met hem: nog voordat de antisemitische maatregelen van de bezetter van kracht zouden worden. Zoals dat overigens ook met andere joodse medewerkers het geval was. Toch vond Hollander het niet nodig om onder te duiken, want hij vertrouwde op de door Hitler ondertekende herinnering.  Maar dat werd hem fataal. Via Westerbork kwam hij met vrouw en dochter terecht in het vernietigingskamp Sobibor. Op 7 juli 1943 overleed daar de ‘pionier van het gesproken voetbalverslag’.

Curriculum vitae

Naam: Hartog (‘Han’) Hollander
Geboren: Deventer
Levensjaren: 1886-1943
Beroep: administrateur HIJSM, sportjournalist, werkzaam voor De Telegraaf, de Avro en andere media

Han Hollander in ‘We gaan naar Rome’

Het befaamde lied rond de WK-koorts in 1934 kende ook een refrein waarin Han Hollander figureerde:

Ook Lotsy en de trainer Bob
Zeggen: ‘Je Maintiendrai’
We brengen als het even kan
De hoogste titel mee!
Han Hollander is d' eerste dan
Die ons dit draadloos meldt
Zijn stem trilt weer, wijl in z'n oog
Een traan van blijdschap welt