Eén van de figuren die bij de veranderingsprocessen in het Nederland van de negentiende eeuw een rol van betekenis hebben gespeeld, was mr. Bartholomeus Willem Anne Elisa baron Sloet tot Oldhuis (1807-1884). ‘Sloet’, zoals hij in de wandeling werd genoemd, was Geldersman van origine, maar het grootste gedeelte van zijn leven woonde en werkte hij in en ook vóór de provincie Overijssel. Hij fungeerde hier als burgemeester en rechter en was in 1841 initiator van de ‘Overijsselse Vereeniging tot Ontwikkeling van Provinciale Welvaart’, kortweg ‘Welvaart’, waaruit in 1846 de landelijke Landhuishoudkundige Congressen ontstonden. Liberale spreekbuis In de beide decennia ‘rondom 1848’ was Sloet lid van de Dubbele Kamer voor de grondwetsherziening en zat hij jarenlang in de Tweede Kamer.

Hij genoot bekendheid als een kritisch en eigenzinnig liberaal, die, zonder een enggeestig regionalist te zijn, opkwam voor de belangen van het platteland. Het in 1841 door hem opgerichte Tijdschrift voor staathuishoudkunde en statistiek gold ruim drie decennia lang als een liberale spreekbuis van belang.

Belangenbehartiger

In woord en daad was hij een voortrekker waar het ging om de bevordering van (de belangen van) de landbouw en de emancipatie en ontwikkeling van het platteland, de aanleg van wegen te water en te land en het verspreiden van kennis en kunde. Hij had opzienbarende ideeën over de relatie met de koloniën in Oost en West. Ondertussen publiceerde hij een omvangrijk oeuvre als dichter en volkskundige. Veel bracht hij tot stand, veel zag hij mislukken of teloorgaan, maar zijn doel was en bleef, te staan ‘aan de hefboom tot welvaart’.

Eigenzinnigheid

Vanwege zijn nadrukkelijke aanwezigheid, zijn eigenheid, zijn eigenzinnigheid, zijn veelzijdigheid, zijn krachtdadigheid én zijn kwetsbaarheid,  is deze ‘baron op klompen’ bij uitstek geschikt om te fungeren als een gids door de tijd. Niet alleen door hetgeen hij tot stand bracht, maar ook vanwege de teleurstellingen, de mislukkingen en de tegenstand waarmee hij werd geconfronteerd. Vanwege zijn Oost-Nederlandse herkomst, zijn daarmee verbonden regionale gerichtheid en de beschikbaarheid van relevante bronnen biedt hij bovendien de gelegenheid onderzoek te doen naar specifieke, regionale thema’s.

Proefschrift

Het proefschrift Baron op klompen. Mr. B.W.A.E. baron Sloet tot Oldhuis (1807-1884): aan de hefboom tot welvaart waarop Wim Coster op 15 oktober 2008 promoveerde aan Wageningen Universiteit is verschenen als nummer 40 in de reeks ‘Historia Agriculturae, de serie die het NAHI sinds 1953 uitgeeft. Sinds 1998 is het NAHI vooral een instituut voor documentatie en onderzoek op het terrein van de Nederlandse agrarische geschiedenis, dat zowel gevestigd is aan de Rijksuniversiteit Groningen als aan Wageningen Universiteit. De resultaten van onderzoek worden in de reeks gepubliceerd.